Pod pojęciem funduszu alimentacyjnego rozumie się taki rodzaj funduszu, który jest przeznaczony jako zabezpieczenie wypłacania alimentów płatników niewypłacalnych bądź też uchylających się od ich płacenia.

Historia funduszu alimentacyjnego w Polsce rozpoczęła się w 1974 roku, kiedy to Sejm uchwalił ustawę o funduszu alimentacyjnym. Do jego powstania doszło zaś w 1975 roku i jego administratorem był ZUS. W listopadzie 2003 roku w związku z ustawą o świadczeniach rodzinnych fundusz alimentacyjny zlikwidowano, na rzecz bardzo kontrowersyjnej i krytykowanej zaliczki alimentacyjnej. W 2005 roku Sejm uchwali ustawę o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.

Obecnie funkcjonującą jest ustawa z 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, która dokonała reaktywacji funduszu alimentacyjnego. Stwierdza się tu m. in. że państwo ma obowiązek wspierania ubogich osób, nie będących w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymujących należnego im wsparcia od osób, które są zobowiązane wobec nich do alimentacji. Kwestie związane z przyznawaniem oraz wypłatą świadczeń z tego rodzaju funduszu są zadaniem zleconym gminie z zakresu administracji rządowej. Realizacja takich zadań zaś możliwa jest dzięki dotacji celowej pochodzącej z budżetu państwa.

1. Komu przyznawane są świadczenia z funduszu alimentacyjnego

Świadczenia związane z funduszem alimentacyjnym są przyznawane osobom uprawnionym do alimentów od rodzica. Podstawą jest tytuł wykonawczy, który pochodzi bądź jest zatwierdzony przez sąd, o ile egzekucja była bezskuteczna.

O tym, że egzekucja jest bezskuteczna decyduje fakt niewyegzekwowania przez komornika w okresie ostatnich dwóch miesięcy pełnej należności, związanych z bieżącymi oraz zaległymi zobowiązaniami alimentacyjnymi. Taką bezskuteczność komornik zobowiązany jest potwierdzić odpowiednim dokumentem. Innym argumentem świadczącym o bezskuteczności egzekucji jest niemożność wszczęcia bądź prowadzenia egzekucji alimentów wobec dłużnika alimentacyjnego, który przebywa poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej. powody mogą być różne. Po pierwsze może to być brak podstawy prawnej w związku z podjęciem czynności, które zmierzają do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania konkretnego dłużnika. Po drugie – jeżeli dochodzi do braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą.

Fundusz alimentacyjny i świadczenia z niego pochodzące przysługują obywatelom polskim, a także cudzoziemcom, którzy przebywają na terenie Rzeczpospolitej Polskiej i posiadają zezwolenie na osiedlenie się, pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich lub też zezwolenie na zamieszkanie w Polsce na czas oznaczony. Świadczenie może być uzyskane przez takie osoby jeżeli zamieszkują na terenie Rzeczpospolitej przez okres świadczeniowy, podczas którego otrzymują świadczenia wynikające z funduszu alimentacyjnego. Odstępstwem od tego mogą być przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego bądź też dwustronne umowy międzynarodowe o społecznym zabezpieczeniu.

Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie do ukończenia osiemnastego roku życia bądź też, o ile edukuje się w szkole lub szkole wyższej – do dwudziestego piątego roku życia. W przypadku natomiast posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności takie świadczenia przysługują bezterminowo.

Z kolei świadczenie związane z funduszem alimentacyjnym nie przysługują osobie uprawnionej, która została umieszczona w jakimkolwiek rodzaju instytucji, zapewniającej utrzymanie całodobowe. Nie udziela się go również osobom, które zostały przydzielone do życia w rodzinach zastępczych. Nie przysługuje także tym, które zawarły związek małżeński.

2. Kryterium dochodowe przyznawania funduszu alimentacyjnego

Dochód rodziny jaki zobowiązuje osobę do świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie może przekraczać kwoty 725 zł w przeliczeniu na osobę. W momencie gdy dochodzi do utraty dochodu, prawo do świadczenia z funduszu ustalane jest poprzez wniosek osoby uprawnionej bądź też jej przedstawiciela ustawowo przydzielanego. Istotny jest tu dochód rodziny pomniejszony o dochód utracony. Z kolei w momencie uzyskania dochodu prawo do świadczeń pochodzących z funduszu ustalane jest poprzez obliczenie dochodu rodziny bądź osoby uprawnionej, które jest powiększone o uzyskany dochód.

Dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie dotyczy osób – członków rodziny, które przebywają w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie.

Nieco inne są warunki ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego. Tu dochód miesięczny obliczany jest na podstawie jednego hektara przeliczeniowego. Dochód miesięczny z hektara jest ustalany w związku z wysokością ogłaszanego co rok obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Ustalając dochód rodziny pochodzący z gospodarstwa rolnego do powierzchni takiego gospodarstwa (będącego jednocześnie podstawą wymiaru podatku rolnego) wliczane są obszary rolne, które są oddane w dzierżawę. Wyklucza się tu gospodarstwa rolne wniesione do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną czy oddane w dzierżawę, związaną z pobieraniem renty ze środków, które pochodzą z Sekcji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Dochód rodziny uzyskiwany przez dzierżawcę gospodarstwa rolnego, które znajduje się pod dzierżawą jest pomniejszany o czynsz płacony z tytułu dzierżawy. Zsumować należy natomiast dochody rodziny pochodzące z gospodarstwa rolnego z innymi dochodami pozarolniczymi.

3. Wysokość świadczenia z funduszu alimentacyjnego

Wysokość świadczeń z funduszu alimentacyjnego przysługują w związku z wysokością bieżąco ustalonych alimentów. Kwota jednak nie może być wyższa niż 500 zł. Wypłacane świadczenia mogą być przekazane w całości lub w części w formie rzeczowej, o ile osoba uprawniona bądź jej przedstawiciel ustawowy dokonują marnotrawstwa wypłacanych świadczeń.

4. Wnioskowanie o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego

Prawo do uzyskania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a następnie ich wypłata są ustalane za sprawą wniosku osoby uprawnionej bądź też jej ustawowego przedstawiciela. Wniosek musi być złożony w urzędzie miasta lub gminy, właściwego z miejscem zamieszkania osoby uprawnionej. We wniosku powinny się znaleźć:

– dane członków rodziny (imię, nazwisko, data urodzenia, PESEL, NIP),

– oświadczenie osoby składającej wniosek dotyczące przekazania komornikowi wszystkich znanych mu informacji, które są niezbędne do prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika alimentacyjnego,

– oświadczenie osoby składającej wniosek na temat miejsca zamieszkania, a także wieku, zatrudnienia oraz ekonomicznej sytuacji osób, które są zobowiązane względem osoby uprawnionej do alimentacji.

Po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku (czas wynosi 30 dni od daty złożenia wniosku i skompletowania dokumentów) wypłata świadczeń z funduszu może być przekazywana w formie gotówkowej bądź za pomocą przelewu bankowego, na wskazane przez świadczeniobiorcę konto bankowe.

Pozostaw komentarz